In het Algemeen Dagblad van 18 juni 2009 stond een interview met het echtpaar Frans en Mieke Heijlaerts dat  verslag deed over hun 5-jarig restauratieproject met het in 1929 gebouwde motorschip Talisman. Het schip ligt nu als varend monument in de Dordtse Wolweverahaven. Het verhaal van twee gedreven liefhebbers.
 

Talisman1

In 2004 hebben wij, Frans en Mieke Heijlaerts onze steilsteven, die toen “DUO” heette, gekocht in Groningen. De laatste eigenaar was de heer Dieterman, die in 2003 is overleden, waarna de erven het schip te koop aanboden. De heer Dieterman heeft er jarenlang op gewoond en mee rondgevaren in het Groninger land. Hij woonde in de roef en achteronder en had de stuurhut verbouwd tot keuken. In het ruim was een werkplaats ingericht. Wij hebben bij de koop het schip een nieuwe naam gegeven: “TALISMAN”.
 
Deze naam heeft voor ons een historische betekenis: De overgrootvader van Frans (J. Meerman) voer op een houten tjalkje dat “TALISMAN” heette met Bergen op Zoom als thuishaven. Bovendien is een talisman een “geluksbrenger”, wij hopen dat het schip dit ook voor ons zal zijn.
Talisman5

 
 
Wij zijn geen onbekenden in en met de scheepvaart. Frans stamt, zoals uit bovenstaande blijkt, uit een schippersgeslacht en vaart al vanaf zijn geboorte (in het begin vaart hij alleen maar “mee” natuurlijk). Vanaf 1977 tot en met 1982 hebben wij samen op onze sleepboot “FRANS” van alles versleept binnen Nederland en op de Rijn. Vanaf 1982 werkt Frans bij Rijkswaterstaat in Dordrecht op de Regionale Verkeerscentrale.

Voor zover achterhaald is hieronder de historie van het schip beschreven.De meeste gegevens komen uit de nog aanwezige oude scheepspapieren.

In 1929 werd het schip te water gelaten bij de werf O. Smith te Stadskanaal als "OETCHIENA". De "OETCHIENA" is naar alle waarschijnlijkheid gebouwd zonder stuurhut. De huidige stuurhut is erop gezet te Doesburg bij de bekende scheepstimmerman Ankersmit. Niet na te gaan is of het schip al meteen gemotoriseerd gebouwd is. Wel is bekend dat de huidige GM niet de eerste voortstuwingsmotor is, hiervoor heeft een OM-diesel? van 55 pk, een twee-cilinder, in het schip gestaan. 

Bij de hellingbeurt in april 2004 bleek de schroefaskoker etc. wel geheel geklonken te zijn. Dit soort schepen werd aan het eind van het zeiltijdperk al wel uitgerust met motor en hulptuig. Ook zijn (na de tweede wereldoorlog?) de dekken verhoogd. Dit is binnen in het schip ook nog goed te zien.

Talisman4

 

Documenten die nog bij het schip waren:

 

De meetbrief:

Volgens de meetbrief is het schip op 6 november 1929 te Veendam voor het eerst gemeten, het nummer van inschrijving was 464. De tonnenmaat is 155. De afmetingen zijn: 29,07 meter lang en 5.28 meter breed.

Op 18 januari 1938 volgde de tweede meting in het district Groningen onder nummer 4729. De derde meetbrief werd afgegeven op 25 juni 1951 te Rotterdam onder nr. 18052.

De laatste meetbrief was nog aan boord toen wij het schip kochten en was afgegeven te Groningen op 25 februari 1972 en een vervanging voor het op 26 mei 1961 afgegeven exemplaar dat verloren was gegaan. Hier wordt pas de naam “DUO” genoemd. Nummer van inschrijving was hier: 10678. Op het eerste blad is hier de naam “OETCHIENA” doorgehaald en vervangen door : “DUO”, volgens een van de laatste pagina’s van de meetbrief is dit op 23 februari 1972 gebeurd, dus toen de vervangende meetbrief is afgegeven.

 

Teboekstelling:

De teboekstelling was in eerste instantie in Winschoten: 534 B WINSCH 1929. Later is het schip opnieuw ingeschreven in Groningen: 5377 B GRON 1984. Waarom het schip een tweede keer is ingeschreven is niet duidelijk, wellicht is het schip al eens uit de beroepsvaart teruggetrokken geweest?

 

Certificaat van onderzoek:

Op 15 maart 1972 is te Amsterdam het schip deugdelijk bevonden voor de vaart op Rijn tussen Bonn en Krimpen/Gorkum, onder nummer 5569 te Amsterdam. Het schip heette toen net “DUO” en was blijkens het certificaat eigendom van H.Brinks te Emmercompascuum.

 

Douaneversluiting:

Dat het schip al langer naar “boven” voer blijkt uit het certificaat van geschiktheid voor douaneversluiting. Dit document heeft als nummer: 52, 1955 en is afgegeven in Duisburg op 23 februari 1955. Als naam wordt genoemd: “OETCIENA”, zonder H dus (het is handgeschreven, het kan zelfs gelezen worden als: “OCTCIENA”), als eigenaar: Willem de Jonge uit Oude Pekela. Als thuishaven wordt dan opgegeven: Nederl. Part. Rijnvaart-Centr. Te Duisburg-Ruhrort. Het nummer van het scheepsattest dat genoemd wordt is nummer: 7852, afgegeven te Duisburg op 12 maart 1951. Leuk was om te lezen in dit document dat er ook nog een voorkajuit was, met 2 kasten, een bed en twee kettingkasten!

 

Boek van Douaneversluiting

In dit boek moest worden vermeld wanneer het schip verzegeld werd door de douane. Het boek is tegelijkertijd met bovenstaand certificaat afgegeven. Vanaf 1955 t/m 1965 staan er reizen in vermeld, variërend van Duisburg tot Gelsenkirchen.

Van de douaneversluiting zelf is nog maar weinig materiaal terug te vinden aan boord. Van de zegelroedes zijn nog wat stukken gevonden.

 

Rapport van bevindingen:

Er waren nog twee rapporten van de Maatschappij Compact “De Eendracht” aan boord: De eerste van 24 april 1969, het schip stond toen droog op scheepswerf Supheert? te Coevorden Bij de tweede uit 1973, stond het schip op de werf Kötter te Haren-Ems. Uit beide rapporten blijkt dat het vlak toen “goed” was, ook staat keurig vermeld dat kimmen en eerste vlakplaat gedubbeld zijn. Verder nog nadere info: het schip had een stalen vlet, reserveschroef een klip-, en een stokanker. (Nu was alleen het klipanker nog maar aanwezig)

 

Erlaubnisschein für die bleibende Verwendung von Zollgut

Dit document was nodig om in Duitsland belastingvrij diesel,smeerolie en vet te mogen gebruiken. Op 10 november 1954 werd deze vergunning afgegeven te Emmerich, nog met de oude 2 cilinder, waarvan als bouwjaar 1938 wordt opgegeven. Op 28 juli 1960 wordt via oberingeneur H. Schreur wijziging van de vergunning aangevraagd om de OM diesel te schrappen en als hoofdmotor de GM in te schrijven. Als bouwjaar voor de GM wordt 1946 opgegeven. In dit boekwerk staan ook het maximale verbruik en de afmetingen/inhoud van de tanks beschreven.

Over de GM is het volgende te vertellen: het fabrieksnummer is: 67163434. het is een GM lijnmotor met 6 cilinders, zoals na de tweede wereldoorlog veel uit legertanks kwam. Hij is ingebouwd bij Markering in Lobith in 1960? met een Reintjes hydraulische keerkoppeling erachter.

 

Betriebs und verwendungsbuch

In dit boek moet worden bijgehouden wat het verbruik per dag is van bovenstaande belastingvrije olie en smeermiddelen. Dit zal niet het 1e boek zijn; het begint op 4 februari 1965 en eindigt in 1974. (Het vreemde is dat er nog maar twee reizen in 1965 corresponderen met het douaneversluitingsboek, daarna zijn er geen vermeldingen meer in het douaneversluitingsboek.) Ook uit dit boek is weer aardig wat uit te vinden: Tot 1966 voer de eigenaar De Jonge zelf als schipper. Ook de bestemming is dan anders: alle reizen gaan naar de Noord-Duitse kanalen. De reizen gaan dan naar Minden, Hannover, Hildesheim etc. Vanaf 1968 is de schipper: S. Lubbers, in 1972 enkele reizen: J. Klompien. Na 1973 (t/m 1974) is de handtekening van de schipper onleesbaar.

 

Vaartijdenboek

Ook het vaartijdenboek was nog aan boord, daarin moesten de bedrijfstijden worden bijgehouden. Het boek heeft als nummer: 11603, volgnummer 1. Hier was de naam van de schipper van 1973 t/m 1974 wel leesbaar: T. Luidema (met matroos J.L. Luidema)

 

1929                       Tewaterlating "OETCIENA" bij de werf O(tto). Smith te Stadskanaal.

1929, 6 november    Afgifte 1e meetbrief te Veendam: nummer van inschrijving: 464.

1938, 18 januari      Afgifte 2e meetbrief te Groningen nummer van inschrijving: 4729

1951, 25 juni           Afgifte 3e meetbrief te Rotterdam nummer van inschrijving: 18052.

1951, 12 maart       Scheepsattest nummer: 7852, afgegeven te Duisburg. (niet meer aanwezig)

1954, 10 november  Afgifte Erlaubnisschein für die bleibende Verwendung von Zollgut met

                             bijbehorend boek.

1955, 23 februari     Certificaat van geschiktheid voor douaneversluiting, nummer: 52, 1955 en is

                             afgegeven in Duisburg.

1960?,                   Hermotorisering te Lobith bij Markerink met General Motors van 165 pk

1961, 26 mei          Afgifte 4e meetbrief.

1968                      De schipper is: S. Lubbers.

1969, 24 april          Het schip stond toen droog op scheepswerf Supheert? te Coevorden, vlakkeuring

1972, 23 februari     Nieuwe naam: “DUO” Verkocht aan H. Brinks, Emmercompascuum.

1972                      De schipper is: J. Klompien. 

1972, 25 februari     Afgifte vervanging van 4e meetbrief te Groningen Nummer van inschrijving: 10678.

1972, 15 maart       Afgifte certificaat van onderzoek te Amsterdam nummer 5569.

1973 (t/m 1974)      De schipper is: T. Luidema (met matroos J.L. Luidema)

1973,                     Stond het schip op de werf Kötter te Haren-Ems. Vlakkeuring.

????                      Verkocht aan Dieterman te ???? naam blijft “DUO”

2004, 20 april         Verkocht aan F.J. en W.M. Heijlaerts, nieuwe naam: “TALISMAN”.

2004, 20 april         Verkocht aan F.J. en W.M. Heijlaerts, nieuwe naam:TALISMAN”.

 

Talisman2

 

Onze zoon Sjoerd had echter wel tijd en samen hebben we de Duo bekeken. Het schip zag er redelijk uit, in ieder geval geen dikke roest. Alleen het was zondag, dus geen mens erbij die ons binnen kon laten. Omdat er toch al met een koper onderhandeld werd, s’maandags naar de makelaar teruggebeld en gezegd dat we het schip voor de vraagprijs wilden kopen, mits de motor draaiend was en het vlak niet in slechte staat. Na wat heen en weer bellen is de koop gesloten. Daarna duurde het toch nog een hele tijd voordat we over het schip konden beschikken: één van de erfgenamen was dementerend, om te kunnen handelen moest daarvoor een zaakwaarnemer aangesteld worden via de rechtbank. Het duurde nog tot april 2004 voordat we naar een werf konden varen.

Hiervoor moest ook weer toestemming komen van de erven om het schip te mogen verhalen van Haren naar Groningen stad; het schip was immers tot de vlakkeuring in het dok nog van hen. De GM had de hele winter stilgestaan, de accu’s waren leeg, maar met de hulp van een honda-generatortje en een vriend van de overleden oud-eigenaar, kregen we hem aan de praat.

Talisman3

In Groningen in de Finse haven werd de Duo in het dok gezet en gekeurd door de verzekering. Gelukkig bleek het vlak ook in goede staat en konden we, op 20 april de koopakte tekenen. Hierbij werd ook de naam gewijzigd naar “TALISMAN”. Na een (imitatie-)teerbeurt kon de Talisman weer te water en konden we de thuisreis aanvaarden.

We hebben het schip nu in Dordrecht en zijn begonnen met de ombouw tot woonschip, waarbij we zoveel mogelijk het schip zijn oude uitstraling willen laten behouden. Inmiddels is alweer een stokanker gekocht, een stalen vlet op de kop getikt etc. ook voldeed het schip niet aan de huidige eisen: een groot schip moet voorzien zijn van twee marifoons, een blauw bord etc. Dit was er allemaal niet en moest wel worden aangeschaft voor er mee konden worden gevaren. Inmiddels zijn we er al mee op (werk)vakantie geweest, waarbij we al flink geschilderd hebben.

Voor komend jaar staat het plaatsen van een generator, boegschroef en het dichtmaken van het ruim (onder de luikenkap) op programma. Te zijner tijd zullen ook de luiken moeten worden vervangen. Ze zijn ongeveer 2.10 meter lang en 50 cm breed, dus als iemand nog iets heeft liggen??

Als er nog lezers zijn die meer weten over dit schip en bemanning willen wij dat graag horen. Vooral over de eerste periode is niet veel bekend.