Als jongetje van een jaar of 12 werd ik met mijn vriendjes Led Brand, Arie Zandijk en Bart Brugman geconfronteerd met een enorm snel veranderend historisch centrum van Dordrecht. De grote stadssanering was in al haar hevigheid losgebarsten, smalle middeleeuwse straatjes maakten plaats voor grote parkeerplaatsen met talloze auto's die we nu weer zo graag uit het centrum weren. Ik schrijf midden jaren '60 van de vorige eeuw.
Hoewel we op verschillende scholen zaten hadden we als vriendjes gemeen dat we buitengewoon goed hadden geluisterd naar onze leraren geschiedenis.
De voorbij komende jaartallen zogen we op en het ontbrak ons niet aan fantasie om een voorstelling te maken hoe de mensen vroeger moesten hebben geleefd.
De huizen waarbij we afspraken als we het centrum in gingen duiden we aan met het jaartal dat -al dan niet in Romeinse cijfers- op de voorgevel prijkte. '1609' was het huis op de oostelijke hoek van de Nieuwbrug met de Voorstraat. '1709' was het huis Groenmarkt 3, tegenover het Scheffersplein op de hoek van de Tolbrugstraat. Om maar eens twee voorbeelden te noemen!
En naar dat verleden gingen we daadwerkelijk op zoek, gefaciliteerd door een stad die ons daar alle kans toe bood. Er werden complete straten in het oude centrum afgebroken en als 'archeoloogjes in spé' kregen wij daardoor de gelegenheid om te graven op plaatsen waarvan wij het vermoeden hadden dat de bodem ons geheimen uit het verleden prijs zou geven....
We leerden snel. Als er bijvoorbeeld in de Kolfstraat weer eens een huis met de grond gelijk was gemaakt dan gingen we na het vertrek van de slopers op zoek naar de meestal nog wel aanwezige vloer van kelder. We wisten namelijk dat er onder die vloer nog een tweede, véél interessantere vloer kon zitten. En zelfs nog wel eens een derde vloer.... We leerden die oude vloeren dateren aan de hand van het soort plavuizen die we aantroffen. En waarom waren we zo geïnteresseerd in die vloeren? Als afwering tegen het optrekkend vocht zat er boven de plavuizen vloerlagen meestal een rand van Delfts blauwe wandtegeltjes, die we er dan voorzichtig met een hamer en beiteltje uit bikten. Of, als we geluk hadden, troffen we zeldzamere gekleurde tegels met een bloemmotief aan!
Het was in het najaar van 1964 toen mijn vriendjes en ik een 'grote ontdekking' deden. Een ontdekking die we vooral geheim moesten houden om onze vondst niet kwijt te raken aan leeftijdgenootjes uit de binnenstad die ons bij onze zoektochten in de gaten hielden om, zonder zelf al te veel moeite te hoeven doen, onze vondsten in te pikken!
Op de hoek van het Bagijnhof met de tegenwoordige Spuiboulevard (vroeger de Vest) was die zomer het kolossale Oranjehotel afgebroken. De in 1963 door fotograaf Boshoven gemaakte foto van het Oranjehotel is vanaf de Johan de Wittbrug gemaakt, u kijkt vanaf de brug richting Bagijnhof.
We waren 's avond aan het graven geweest, het schemerde al. Met onze schepjes stuitten we op metaal. Voorzichtig verder gravend legden we een deel van een KANONSLOOP bloot! Kunt u zich voorstellen wat zo'n vondst te weeg brengt in de hoofden van vier jongetjes van een jaar of 12 die al enige tijd op zoek waren naar een spannende vondst uit het verleden?
Het was intussen donker (en te laat) geworden en om niet op te vallen moesten we de kuil snel dichtgooien. Naar huis en in bed aanbeland werd er natuurlijk geen oog dicht gedaan, wát een spanning......
De volgende avond rond schemertijd werd het opgraafwerk voortgezet. Het was hard werken maar stukje bij beetje kwam ons 'kanon' verder bloot te liggen.
Onze ontgoocheling was groot toen we er achter kwamen dat we niet met een kanonsloop te maken hadden maar met een gietijzeren rioolpijp.... Dit voorval heeft mij geleerd dat 'zoeken' veel leuker is dan 'vinden' !
Van ons vieren is niemand archeoloog geworden. Ik denk Led Brand nog het dichtst bij zijn jeugdhobby is gebleven. Deze Dordtse kunstenaar geeft met zijn tekeningen en schilderijen van opgravingen in de stad precies de sfeer weer die ik mij nog zo levendig herinner uit deze prachtige tijd waarin onze fantasie geen grenzen kende. En als er iets te graven valt? Ik durf te wedden dat Led dan nog steeds niet ver uit de buurt is....
